گزارش اوسینتی

مقایسه مدرک تحصیلی نمایندگان مجلس: «مجلس شورای دکترها!»

مجلس یا پارلمان نخستین راهکاری بوده است که توده‌ها برای جلوگیری از تبدیل حکومت‌ها به دیکتاتوری استفاده کرده اند. در واقع مردم از طریق نمایندگان خود، به طور غیرمستقیم خواست خود را در تصمیم‌گیری برای کشور اعمال می‌کنند. در واقع، مجلس باعث توزیع قدرت تصمیم‌گیری شده و مانع فساد احتمالی حاصل از تمرکز بدون نظارت قدرت می‌شود. اما برای حُسن اجرای این هدف، نیاز است این قدرت به کسانی که شایستگی و تخصص آنرا داشته باشند تفویض شود، در غیر این صورت…! در این گزارش اوسینتی و در آستانه انتخابات یازدمین دوره مجلس، برای پاسخ به این سوال که «چه کسانی (با چه تخصص و مدرکی) مناسب برای جایگاه نمایندگی مجلس هستند؟» به سراغ چند کشور دیگر رفتیم و وضعیت تحصیلی نمایندگان مجلس آنها را مورد بررسی قرار دادیم تا ببینیم مردم دیگر کشورها نمایندگان با چه سطح علمی را به مجلس می‌فرستند؟!


مقدمه؛ چه شد به فکر این موضوع افتادیم؟!

مدرک گرایی در ایران اتفاق تلخی است که تقریبا همه ما ابتدا «قربانی» و بعد مقصر آن هستیم! نبود سازوکار علمی برای استعدادیابی افراد و هدایت آنها در جهت تحصیلی مناسب، تفکیک شبه‌علمی افراد از طریق فیلتر مخوف «کنکور»، انتخاب رشته بر اساس شاخص میزان درآمد و پرستیژ شغلی و نه الزاماً علاقه (رجوع کنید به آمار عجیب و غریب داوطلبان کنکور پزشکی) و در نهایت کیفیت پایین آموزشی در برخی دانشگاه‌ها باعث شده اغلب ما قربانی این سیستم شده باشیم و هدف از ورود به دانشگاه عمدتا فقط کسب مدرک و خلاصی از شرّ تحصیل برای رسیدن به بازار کار باشد، نه جا به جا کردن مرزهای علم و دانش!

در سوی دیگر همه ما مقصر هم هستیم. و تقصیر ما به همان نسبتی است که در تعریف و تمجید خود از افراد، پای کیفیت مدرک آنها (چه از حیث درجه، چه از حیث نوع رشته، چه از حیث نام دانشگاه) را وسط می‌کشیم، حال آنکه معروف است: لاتَنظُر الی «مَن» قال، اُنظُر الی «ما» قال! به جای آنکه قضاوت‌هایمان بر اساس عملکرد افراد و کارایی عملی ایشان باشد، آنها را بر اساس حجم القاب و تعدد عناوین پیش (یا در مواردی پس!) از اسمشان می‌سنجیم؛ «جناب آقای مهندس … مشاورِ فرهنگی (!) معاونِ محترم وزیرِ محترم‌ترِ…!» یا «حجت الاسلام و المسلمین شیخ دکتر … – دامت توفیقاته و برکاته العالیه – »

اما بحث ما درباره ریشه‌یابی ذات مدرک‌گرایی نیست. مدرک‌گرایی (یا حتی مدرک‌پرستی) تبدیل به یک فرهنگ شده است. و بالتبع، «سیاست که زاییده فرهنگ است» نیز آغشته به روح مدرک‌گرای جامعه شده است. نمونه ساده آن هم شرط حداقل تحصیلات برای نامزدی در انتخابات است! مطابق قانون، مجلس مدرک لازم برای نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری در ایران دکترا یا کارشناسی ارشد و برای مجلس فوق لیسانس تعیین کرده است! شرطی که در کمتر کشورهایی از دنیا وجود دارد:

کشورهای دارای شرط حداقل مدرک تحصیلی برای نمایندگی
تصویر کشورهای دارا شرط حداقل مدرک تحصیلی برای نامزدی در انتخابات مجلس (منبع: پایگاه اینترنتی AceProject)

و دور از انتظار نیست که به دنبال این نگرش، بساط مدارک افتخاری، جعل مدرک یا کسب مدرک از دانشگاه‌های صوری و بدون پشتوانه علمی برای فرصت‌طلبان داغ شده باشد.

در این گزارش قصد داریم طی یک فرایند جمع‌آوری داده اوسینتی، چند کشور شاخص را انتخاب کرده و وضعیت مدرک و تخصص نمایندگان مجلس در آنها را مورد بررسی قرار دهیم تا ببینیم صلاحیت تحصیلی لازم برای جایگاه نمایندگی در این کشورها به چه صورت است؟

تبیین مفاهیم مقدماتی و چارچوب‌های بررسی

پرسش‌های محوری بررسی

در این گزارش از طریق بررسی نمونه‌ای به دنبال این هستیم که به دو سوال زیر پاسخ دهیم:

۱- نمایندگان مجلس در دنیا اکثرا چه مدرکی دارند؟ مردم در انتخاب، و بالتبع نامزدها در معرفی خود چقدر برای این مسئله اولویت قائل هستند؟

۲- مردم دنیا عمدتا نامزدها با چه تخصص و رشته‌ای را برای نمایندگی در مجلس برمی‌گزینند؟ چه تخصصی برای نمایندگی در مجلس مناسب‌تر است؟

شاخص انتخاب کشورهای مورد بررسی

برای انتخاب کشورها سه ملاک مد نظر قرار گرفت. ملاک اول، میزان اهمیت کشور مورد نظر در میان افکار عمومی ایرانی بود. مرجع بررسی این شاخص، نظرسنجی دانشگاه مریلند درباره محبوب‌ترین کشورها از نگاه ایرانیان بود و انتخاب نهایی کشور ژاپن با محبوبیت ۷۰ درصد نزد ایرانیان شد.

نظرسنجی دانشگاه مریلند
گزارش نظرسنجی دانشگاه مریلند – ژاپن محبوب‌ترین کشور (بیش از ۷۰ درصد) میان ایرانی ها. چین، روسیه و آلمان در رتبه‌های بعدی.

شاخص دوم، انتخاب محبوب‌ترین کشور از طریق رجوع به آمار سفرهای خارجی ایرانی‌ها بود. متاسفانه در این زمینه گزارش رسمی اعلام شده از یک نهاد دولتی وجود نداشت اما همان‌طور که انتظار می‌رفت و پس از بررسی خبرگزاری‌های مختلف، به نظر می‌رسد عراق (به خاطر سفر‌های زیارتی) و ترکیه انتخاب‌های اول ایرانی‌ها برای سفر خارجی است. لذا برای این شاخص ترکیه به عنوان کشور هدف انتخاب شد.

پربازدیدترین کشور توسط ایرانیها
ایرانی ها بیشتر به چه کشورهایی سفر می کنند؟

شاخص سوم نیز تعداد نمایندگان مجلس کشورها بود. در جدول زیر تعداد نمایندگان و نسبت آن به جمعیت کشورها آمده است. (مقایسه داده‌های این جدول می‌تواند اطلاعات جالبی در خود داشته باشد که مورد بحث در این گزارش نیست)

لیست تعداد نمایندگان مجلس کشورهای دنیا (کلیک کنید)

کشورشیوه قانون گذاریمجلس عواممجلس خواصجمع تعداد نمایندگانجمعیتنسبت جمعیت به تعداد نماینده

 China, People’s Republic of

تک مجلسی۲,۹۸۰۲,۹۸۰۱,۳۵۵,۶۹۲,۵۷۶۴۵۴,۹۳۰

 United Kingdom

دو مجلسی۶۵۰۷۹۳۱,۴۴۳۶۳,۷۴۲,۹۷۷۴۴,۱۷۳

 Italy

دو مجلسی۶۳۰۳۲۱۹۵۱۶۱,۶۸۰,۱۲۲۶۴,۸۵۸

 France

دو مجلسی۵۷۷۳۴۸۹۲۵۶۶,۲۵۹,۰۱۲۷۱,۶۳۱

 India

دو مجلسی۵۴۳۲۴۵۷۸۸۱,۲۳۶,۳۴۴,۶۳۱۱,۵۶۴,۹۹۳

 European Union

دو مجلسی۷۵۱۲۸۷۷۹۵۱۱,۴۳۴,۸۱۲۶۵۶,۵۲۷

 Germany

دو مجلسی۷۰۹۶۹۷۷۸۸۰,۹۹۶,۶۸۵۱۰۴,۱۰۹

 Japan

دو مجلسی۴۶۵۲۴۲۷۰۷۱۲۶,۴۵۱,۳۹۸۱۷۸,۸۵۶

 Indonesia

دو مجلسی۵۷۵۱۳۶۷۱۱۲۷۱,۴۰۷,۴۴۶۳۸۱,۷۲۶

 Korea, North

تک مجلسی۶۸۷۶۸۷۲۴,۸۵۱,۶۲۷۳۶,۱۷۴

 Morocco

دو مجلسی۳۹۵۲۷۰۶۶۵۳۲,۹۸۷,۲۰۶۴۹,۶۰۵

 Burma (Myanmar)

دو مجلسی۴۴۰۲۲۴۶۶۴۵۵,۷۴۶,۲۵۳۸۳,۹۵۵

 Ethiopia

دو مجلسی۵۴۷۱۰۸۶۵۵۹۶,۶۳۳,۴۵۸۱۴۷,۵۳۲

 Thailand

دو مجلسی۵۰۰۱۵۰۶۵۰۶۷,۷۴۱,۴۰۱۱۰۴,۲۱۸

 Mexico

دو مجلسی۵۰۰۱۲۸۶۲۸۱۲۰,۲۸۶,۶۵۵۱۹۱,۵۳۹

 Russia

دو مجلسی۴۵۰۱۶۶۶۱۶۱۴۲,۴۷۰,۲۷۲۲۳۱,۲۸۳

 Cuba

تک مجلسی۶۱۲۶۱۲۱۱,۰۴۷,۲۵۱۱۸,۰۵۱

 Congo, Democratic Republic of the

دو مجلسی۵۰۰۱۰۸۶۰۸۷۷,۴۳۳,۷۴۴۱۲۷,۳۵۸

 Spain

دو مجلسی۳۵۰۲۵۷۶۰۷۴۷,۷۳۷,۹۴۱۷۸,۶۴۶

 Algeria

دو مجلسی۴۶۲۱۴۴۶۰۶۳۸,۸۱۳,۷۲۲۶۴,۰۴۹

 Brazil

دو مجلسی۵۱۳۸۱۵۹۴۲۰۲,۶۵۶,۷۸۸۳۴۱,۱۷۳

 Poland

دو مجلسی۴۶۰۱۰۰۵۶۰۳۸,۳۴۶,۲۷۹۶۸,۴۷۵

 Turkey

تک مجلسی۶۰۰۶۰۰۸۱,۶۱۹,۳۹۲۱۳۶,۰۳۲

 United States

دو مجلسی۴۳۵۱۰۰۵۳۵۳۱۸,۸۹۲,۱۰۳۵۹۶,۰۶۰

 Sudan

دو مجلسی۴۵۰۵۰۵۰۰۳۵,۴۸۲,۲۳۳۷۰,۹۶۴

 Vietnam

تک مجلسی۵۰۰۵۰۰۹۳,۴۲۱,۸۳۵۱۸۶,۸۴۴

 South Africa

دو مجلسی۴۰۰۹۰۴۹۰۴۸,۳۷۵,۶۴۵۹۸,۷۲۶

 Nigeria

دو مجلسی۳۶۰۱۰۹۴۶۹۱۷۷,۱۵۵,۷۵۴۳۷۷,۷۳۱

 Romania

دو مجلسی۳۲۹۱۳۶۴۶۵۲۰,۱۲۱,۶۴۱۴۳,۲۷۲

 Egypt

تک مجلسی۵۹۶۵۹۶۱۰۰,۳۸۸,۰۷۳۱۶۸,۴۳۶

 Ukraine

تک مجلسی۴۵۰۴۵۰۴۴,۲۹۱,۴۱۳۹۸,۴۲۵

 Pakistan

دو مجلسی۳۴۲۱۰۴۴۴۶۱۹۶,۱۷۴,۳۸۰۴۳۹,۸۵۳

 Kenya

دو مجلسی۳۴۹۶۷۴۱۶۴۵,۰۱۰,۰۵۶۱۰۸,۱۹۷

 Canada

دو مجلسی۳۳۸۱۰۵۴۴۳۳۴,۸۳۴,۸۴۱۸۴,۳۴۶

 Yemen

دو مجلسی۳۰۱۱۱۱۴۱۲۲۶,۰۵۲,۹۶۶۶۳,۲۳۵

 South Sudan

دو مجلسی۳۳۲۵۰۳۸۲۱۱,۵۶۲,۶۹۵۳۰,۲۶۹

 Uganda

تک مجلسی۳۷۵۳۷۵۳۵,۹۱۸,۹۱۵۹۵,۷۸۴

 Tanzania

تک مجلسی۳۵۷۳۵۷۴۹,۶۳۹,۱۳۸۱۳۹,۰۴۵

 Côte d’Ivoire

دو مجلسی۲۵۵۹۹۳۵۴۲۲,۸۴۸,۹۴۵۶۴,۵۴۵

 Afghanistan

دو مجلسی۲۵۰ ۱۰۲۳۵۲۳۱,۸۲۲,۸۴۸۹۰,۴۰۵

 Zimbabwe

دو مجلسی۲۷۰۸۰۳۵۰۱۳,۷۷۱,۷۲۱۳۹,۳۴۸

 Sweden

تک مجلسی۳۴۹۳۴۹۹,۷۲۳,۸۰۹۲۷,۸۶۲

   Nepal

دو مجلسی۲۷۵۵۹۳۳۴۲۸,۹۸۲,۷۷۱۸۶,۷۷۵

 Argentina

دو مجلسی۲۵۷۷۲۳۲۹۴۳,۰۲۴,۳۷۴۱۳۰,۷۷۳

 Somalia

دو مجلسی۲۷۵۵۴۳۲۹۱۰,۴۲۸,۰۴۳۳۱,۶۹۶

 Iraq

تک مجلسی۳۲۵۳۲۵۳۲,۵۸۵,۶۹۲۱۰۰,۲۶۴

 Philippines

دو مجلسی۲۹۷۲۴۳۲۱۱۰۷,۶۶۸,۲۳۱۳۳۵,۴۱۵

 Bangladesh

تک مجلسی۳۰۰۳۰۰۱۶۶,۲۸۰,۷۱۲۵۵۴,۲۶۹

 Greece

تک مجلسی۳۰۰۳۰۰۱۰,۷۷۵,۵۵۷۳۵,۹۱۹

 Korea, South

تک مجلسی۳۰۰۳۰۰۴۹,۰۳۹,۹۸۶۱۶۳,۴۶۷

 Malaysia

دو مجلسی۲۲۲۷۰۲۹۲۳۰,۰۷۳,۳۵۳۱۰۲,۹۹۱

 Iran

تک مجلسی۲۹۰۲۹۰۸۰,۸۴۰,۷۱۳۲۷۸,۷۶۱

 Czech Republic

دو مجلسی۲۰۰۸۱۲۸۱۱۰,۶۲۷,۴۴۸۳۷,۸۲۰

 Cameroon

دو مجلسی۱۸۰۱۰۰۲۸۰۲۳,۱۳۰,۷۰۸۸۲,۶۱۰

 Ghana

تک مجلسی۲۷۵۲۷۵۲۵,۷۵۸,۱۰۸۹۳,۶۶۶

 Colombia

دو مجلسی۱۶۶۱۰۲۲۶۸۴۶,۲۴۵,۲۹۷۱۷۲,۵۵۷

 Mozambique

تک مجلسی۲۵۰۲۵۰۲۴,۶۹۲,۱۴۴۹۸,۷۶۹

 Serbia

تک مجلسی۲۵۰۲۵۰۷,۲۰۹,۷۶۴۲۸,۸۳۹

 Syria

تک مجلسی۲۵۰۲۵۰۱۷,۹۵۱,۶۳۹۷۱,۸۰۷

 Uzbekistan

دو مجلسی۱۵۰۱۰۰۲۵۰۲۸,۹۲۹,۷۱۶۱۱۵,۷۱۹

  Switzerland

دو مجلسی۲۰۰۴۶۲۴۶۸,۰۶۱,۵۱۶۳۲,۷۷۰

 Austria

دو مجلسی۱۸۳۶۲۲۴۵۸,۲۲۳,۰۶۲۳۳,۵۶۴

 Bulgaria

تک مجلسی۲۴۰۲۴۰۶,۹۲۴,۷۱۶۲۸,۸۵۳

 Portugal

تک مجلسی۲۳۰۲۳۰۱۰,۸۱۳,۸۳۴۴۷,۰۱۷

 Australia

دو مجلسی۱۵۰۷۶۲۲۶۲۲,۵۰۷,۶۱۷۹۹,۵۹۱

 Ireland

دو مجلسی۱۶۶۶۰۲۲۶۴,۸۳۲,۷۶۵۲۱,۳۸۴

 Netherlands

دو مجلسی۱۵۰۷۵۲۲۵۱۶,۸۷۷,۳۵۱۷۵,۰۱۰

 Sri Lanka

تک مجلسی۲۲۵۲۲۵۲۱,۸۶۶,۴۴۵۹۷,۱۸۴

 Gabon

دو مجلسی۱۲۰۱۰۲۲۲۲۱,۶۷۲,۵۹۷۷,۵۳۴

 Belgium

دو مجلسی۱۵۰۶۰۲۱۰۱۱,۴۲۰,۱۶۳۵۴,۳۸۲

 Angola

تک مجلسی۲۲۰۲۲۰۱۹,۰۸۸,۱۰۶۸۶,۷۶۴

 Tunisia

تک مجلسی۲۱۷۲۱۷۱۰,۹۳۷,۵۲۱۵۰,۴۰۳

 Dominican Republic

دو مجلسی۱۸۳۳۲۲۱۵۱۰,۳۴۹,۷۴۱۴۸,۱۳۸

 Congo, Republic of the

دو مجلسی۱۳۹۷۲۲۱۱۴,۶۶۲,۴۴۶۲۲,۰۹۷

 Jordan

دو مجلسی۱۵۰۶۰۲۱۰۷,۹۳۰,۴۹۱۳۷,۷۶۴

 Finland

تک مجلسی۲۰۰۲۰۰۵,۲۶۸,۷۹۹۲۶,۳۴۴

 Libya

تک مجلسی۲۰۰۲۰۰۶,۲۴۴,۱۷۴۳۱,۲۲۱

 Hungary

تک مجلسی۱۹۹۱۹۹۹,۹۱۹,۱۲۸۴۹,۸۴۵

 Malawi

تک مجلسی۱۹۳۱۹۳۱۷,۳۷۷,۴۶۸۹۰,۰۳۹

 Chad

تک مجلسی۱۸۸۱۸۸۱۱,۴۱۲,۱۰۷۶۰,۷۰۳

 Cambodia

دو مجلسی۱۲۳۶۱۱۸۴۱۵,۴۵۸,۳۳۲۸۴,۰۱۳

 Madagascar

دو مجلسی۱۵۱۳۳۱۸۴۲۳,۲۰۱,۹۲۶۱۲۶,۰۹۷

 Denmark

تک مجلسی۱۷۹۱۷۹۵,۵۶۹,۰۷۷۳۱,۱۱۲

 Belarus

دو مجلسی۱۱۰۶۴۱۷۴۹,۶۰۸,۰۵۸۵۵,۲۱۹

 Equatorial Guinea

دو مجلسی۱۰۰۷۰۱۷۰۷۲۲,۲۵۴۴,۲۴۹

 Norway

تک مجلسی۱۶۹۱۶۹۵,۱۴۷,۷۹۲۳۰,۴۶۰

 Bolivia

دو مجلسی۱۳۰۳۶۱۶۶۱۰,۶۳۱,۴۸۶۶۴,۰۴۵

 Venezuela

تک مجلسی۱۶۵۱۶۵۲۸,۸۶۸,۴۸۶۱۷۴,۹۶۱

 Mali

تک مجلسی۱۶۰۱۶۰۱۶,۴۵۵,۹۰۳۱۰۲,۸۴۹

 Chile

دو مجلسی۱۲۰۳۸۱۵۸۱۷,۳۶۳,۸۹۴۱۰۹,۸۹۸

 Guatemala

تک مجلسی۱۵۸۱۵۸۱۴,۶۴۷,۰۸۳۹۲,۷۰۳

 Zambia

تک مجلسی۱۵۸۱۵۸۱۴,۶۳۸,۵۰۵۹۲,۶۴۹

 Oman

دو مجلسی۸۴۷۱۱۵۵۳,۲۱۹,۷۷۵۲۰,۷۷۳

 Burundi

دو مجلسی۱۰۰ ۵۴۱۵۴۱۰,۳۹۵,۹۳۱۶۷,۵۰۶

 Kazakhstan

دو مجلسی۱۰۷۴۷۱۵۴۱۷,۹۴۸,۸۱۶۱۱۶,۵۵۱

 Lesotho

دو مجلسی۱۲۰۳۳۱۵۳۱,۹۴۲,۰۰۸۱۲,۶۹۳

 Croatia

تک مجلسی۱۵۱۱۵۱۴,۴۷۰,۵۳۴۲۹,۶۰۶

 Eritrea

تک مجلسی۱۵۰۱۵۰۶,۳۸۰,۸۰۳۴۲,۵۳۹

 Georgia

تک مجلسی۱۵۰۱۵۰۴,۹۳۵,۸۸۰۳۲,۹۰۶

 Saudi Arabia

تک مجلسی۱۵۰۱۵۰۲۷,۳۴۵,۹۸۶۱۸۲,۳۰۷

 Senegal

تک مجلسی۱۵۰۱۵۰۱۳,۶۳۵,۹۲۷۹۰,۹۰۶

 Slovakia

تک مجلسی۱۵۰۱۵۰۵,۴۴۳,۵۸۳۳۶,۲۹۱

 Mauritania

تک مجلسی۱۴۶۱۴۶۳,۵۱۶,۸۰۶۲۴,۰۸۷

 Lithuania

تک مجلسی۱۴۱۱۴۱۲,۸۴۸,۰۰۰۱۹,۸۶۳

 Albania

تک مجلسی۱۴۰۱۴۰۳,۰۲۰,۲۰۹۲۱,۵۷۳

 Ecuador

تک مجلسی۱۳۷۱۳۷۱۵,۶۵۴,۴۱۱۱۱۴,۲۶۶

 Laos

تک مجلسی۱۴۹۱۴۹۶,۸۰۳,۶۹۹۵۱,۵۴۳

 Armenia

تک مجلسی۱۰۱ ۱۰۱ ۳,۰۶۰,۶۳۱۲۳,۳۶۴

 Palestine

تک مجلسی۱۳۲۱۳۲۴,۸۱۶,۵۰۳۳۶,۴۸۸

 Peru

تک مجلسی۱۳۰۱۳۰۳۰,۱۴۷,۹۳۵۲۳۱,۹۰۷

 Slovenia

دو مجلسی۹۰۴۰۱۳۰۲,۰۷۰,۰۵۰۱۵,۲۹۵

 Haiti

دو مجلسی۹۹۳۰۱۲۹۹,۹۹۶,۷۳۱۷۷,۴۹۴

 Uruguay

دو مجلسی۹۹۳۰۱۲۹۳,۳۳۲,۹۷۲۲۵,۸۳۷

 Honduras

تک مجلسی۱۲۸۱۲۸۸,۵۹۸,۵۶۱۶۷,۱۷۶

 Lebanon

تک مجلسی۱۲۸۱۲۸۵,۸۸۲,۵۶۲۴۵,۹۵۸

 Burkina Faso

تک مجلسی۱۲۷۱۲۷۱۸,۳۶۵,۱۲۳۱۴۴,۶۰۷

 Azerbaijan

تک مجلسی۱۲۵۱۲۵۹,۶۸۶,۲۱۰۷۷,۴۹۰

 Paraguay

دو مجلسی۸۰۴۵۱۲۵۶,۷۰۳,۸۶۰۵۳,۶۳۱

 Turkmenistan

تک مجلسی۱۲۵۱۲۵۵,۱۷۱,۹۴۳۴۱,۳۷۶

 Sierra Leone

تک مجلسی۱۲۴۱۲۴۵,۷۴۳,۷۲۵۴۶,۳۲۰

 North Macedonia

تک مجلسی۱۲۳۱۲۳۲,۰۹۱,۷۱۹۱۷,۰۰۶

 Israel

تک مجلسی۱۲۰۱۲۰۷,۸۲۱,۸۵۰۶۵,۱۸۲

 Kosovo

تک مجلسی۱۲۰۱۲۰۱,۸۵۹,۲۰۳۱۵,۴۹۳

 Kyrgyzstan

تک مجلسی۱۲۰۱۲۰۵,۶۰۴,۲۱۲۴۶,۷۰۲

 New Zealand

تک مجلسی۱۲۰ ۱۲۰ ۴,۴۰۱,۹۱۶۳۶,۶۸۲

 Guinea

تک مجلسی۱۱۴۱۱۴۱۱,۴۷۴,۳۸۳۱۰۰,۶۵۲

 Niger

تک مجلسی۱۱۳۱۱۳۱۷,۴۶۶,۱۷۲۱۵۴,۵۶۸

 China, Republic of

تک مجلسی۱۱۳۱۱۳۲۳,۳۵۹,۹۲۸۲۰۶,۷۲۵

 Papua New Guinea

تک مجلسی۱۱۱۱۱۱۶,۵۵۲,۷۳۰۵۹,۰۳۴

 Rwanda

دو مجلسی۸۰۲۶۱۰۶۱۲,۳۳۷,۱۳۸۱۱۶,۳۸۸

 Central African Republic

تک مجلسی۱۰۵۱۰۵۵,۲۷۷,۹۵۹۵۰,۲۶۶

 Liberia

دو مجلسی۷۳۳۰۱۰۳۴,۰۹۲,۳۱۰۳۹,۷۳۱

 Guinea-Bissau

تک مجلسی۱۰۲۱۰۲۱,۶۹۳,۳۹۸۱۶,۶۰۲

 Estonia

تک مجلسی۱۰۱۱۰۱۱,۲۵۷,۹۲۱۱۲,۴۵۵

 Moldova

تک مجلسی۱۰۱۱۰۱۳,۵۸۳,۲۸۸۳۵,۴۷۸

 Latvia

تک مجلسی۱۰۰۱۰۰۲,۱۶۵,۱۶۵۲۱,۶۵۲

 Namibia

دو مجلسی۷۲۲۶۹۸۲,۱۹۸,۴۰۶۲۲,۴۳۳

 Tajikistan

دو مجلسی۶۳۳۴۹۷۸,۰۵۱,۵۱۲۸۳,۰۰۵

 Swaziland

دو مجلسی۶۵۳۰۹۵۱,۴۱۹,۶۲۳۱۴,۹۴۳

 Nicaragua

تک مجلسی۹۲۹۲۵,۸۴۸,۶۴۱۶۳,۵۷۲

 Togo

تک مجلسی۹۱۹۱۷,۳۵۱,۳۷۴۸۰,۷۸۴

 Singapore

تک مجلسی۸۷۸۷۵,۵۶۷,۳۰۱۶۳,۹۹۲

 Maldives

تک مجلسی۸۵۸۵۳۹۳,۵۹۵۴,۶۳۱

 El Salvador

تک مجلسی۸۴۸۴۶,۱۲۵,۵۱۲۷۲,۹۲۳

 Jamaica

دو مجلسی۶۳۲۱۸۴۲,۹۳۰,۰۵۰۳۴,۸۸۲

 Benin

تک مجلسی۸۳۸۳۱۰,۱۶۰,۵۵۶۱۲۲,۴۱۶

 Montenegro

تک مجلسی۸۱۸۱۶۵۰,۰۳۶۸,۰۲۵

 Bahrain

دو مجلسی۴۰۴۰۸۰۱,۳۱۴,۰۸۹۱۶,۴۲۶

 Cyprus

تک مجلسی۸۰۸۰۱,۱۷۲,۴۵۸۱۴,۶۵۶

 Puerto Rico

دو مجلسی۵۱۳۰۸۱۳,۶۲۰,۸۹۷۴۴,۷۰۲

 Mongolia

تک مجلسی۷۶۷۶۳,۲۵۱,۵۸۷۴۲,۷۸۴

 Bhutan

دو مجلسی۴۷۲۵۷۲۷۳۳,۶۴۳۱۰,۱۸۹

 Cabo Verde

تک مجلسی۷۲۷۲۵۳۸,۵۳۵۷,۴۸۰

 Trinidad and Tobago

دو مجلسی۴۱۳۱۷۲۱,۲۲۳,۹۱۶۱۶,۹۹۹

 Panama

تک مجلسی۷۱۷۱۳,۶۰۸,۴۳۱۵۰,۸۲۳

 Hong Kong

تک مجلسی۷۰۷۰۷,۱۱۲,۶۸۸۱۰۱,۶۱۰

 Mauritius

تک مجلسی۷۰۷۰۱,۳۳۱,۱۵۵۱۹,۰۱۷

 Djibouti

تک مجلسی۶۵۶۵۸۱۰,۱۷۹۱۲,۴۶۴

 Guyana

تک مجلسی۶۵۶۵۷۳۵,۵۵۴۱۱,۳۱۶

 Kuwait

تک مجلسی۶۵۶۵۲,۷۴۲,۷۱۱۴۲,۱۹۶

 Malta

تک مجلسی۶۵ ۶۵ ۴۱۲,۶۵۵۳,۱۷۴

 Timor-Leste

تک مجلسی۶۵۶۵۱,۲۰۱,۵۴۲۹,۲۴۲

 Botswana

تک مجلسی۶۳۶۳۲,۱۵۵,۷۸۴۳۴,۲۱۸

 Iceland

تک مجلسی۶۳۶۳۳۱۷,۳۵۱۵,۰۳۷

 Luxembourg

تک مجلسی۶۰۶۰۵۲۰,۶۷۲۸,۶۷۸

 San Marino

تک مجلسی۶۰۶۰۳۲,۷۴۲۵۴۶

 Jersey

تک مجلسی۵۸۵۸۹۶,۵۱۳۱,۶۶۴

 Bosnia and Herzegovina

دو مجلسی۴۲۱۵۵۷۳,۸۷۱,۶۴۳۶۷,۹۲۴

 Costa Rica

تک مجلسی۵۷۵۷۴,۷۵۵,۲۳۴۸۳,۴۲۵

 French Polynesia

تک مجلسی۵۷۵۷۲۸۰,۰۲۶۴,۹۱۳

 São Tomé and Príncipe

تک مجلسی۵۵۵۵۱۹۰,۴۲۸۳,۴۶۲

 Bahamas, The

دو مجلسی۳۸۱۶۵۴۳۲۱,۸۳۴۵,۹۶۰

 New Caledonia

تک مجلسی۵۴۵۴۲۶۷,۸۴۰۴,۹۶۰

 Gambia, The

تک مجلسی۵۳۵۳۱,۹۲۵,۵۲۷۳۶,۳۳۱

 Vanuatu

تک مجلسی۵۲۵۲۲۶۶,۹۳۷۵,۱۳۳

 Barbados

دو مجلسی۳۰۲۱۵۱۲۸۹,۶۸۰۵,۶۸۰

 Suriname

تک مجلسی۵۱۵۱۵۷۳,۳۱۱۱۱,۲۴۱

 Fiji

تک مجلسی۵۰۵۰۹۰۳,۲۰۷۸,۷۶۹

 Solomon Islands

تک مجلسی۵۰۵۰۶۰۹,۸۸۳۱۸,۰۶۴

 Samoa

تک مجلسی۴۹۴۹۱۹۶,۶۲۸۴,۰۱۳

 Bermuda

دو مجلسی۳۶۱۱۴۷۶۹,۸۳۹۱,۴۸۶

 Kiribati

تک مجلسی۴۶۴۶۱۰۴,۴۸۸۲,۲۷۱

 Guernsey

تک مجلسی۴۵۴۵۶۵,۸۴۹۱,۴۶۳

 Qatar

تک مجلسی۴۵۴۵۲,۱۲۳,۱۶۰۴۷,۱۸۱

 Transnistria

تک مجلسی۴۵۴۵۴۶۹,۰۰۰۱۰,۹۰۶

 Belize

دو مجلسی۳۱۱۲۴۳۳۴۰,۸۴۴۷,۹۲۷

 United Arab Emirates

تک مجلسی۴۰۴۰۵,۶۲۸,۸۰۵۱۴۰,۷۲۰

 American Samoa

دو مجلسی۲۱۱۸۳۹۵۴,۵۱۷۱,۳۹۸

 Isle of Man

سه مجلسی۲۴۱۱۳۵۸۶,۸۶۶۲,۴۸۲

 Abkhazia

تک مجلسی۳۵۳۵۲۴۳,۲۰۶۶,۹۴۸

 Antigua and Barbuda

دو مجلسی۱۷۱۷۳۴۹۱,۲۹۵۲,۶۸۵

 Seychelles

تک مجلسی۳۴۳۴۹۱,۶۵۰۲,۶۹۶

 South Ossetia

تک مجلسی۳۴۳۴۵۳,۵۳۲۴,۵۷۳

 Artsakh

تک مجلسی۳۳۳۳۱۵۰,۹۳۲۱۰,۹۰۶

 Brunei

تک مجلسی۳۳۳۳۴۲۲,۶۷۵۱۲,۸۰۸

 Comoros

تک مجلسی۳۳۳۳۷۶۶,۸۶۵۲۳,۲۳۸

 Faroe Islands

تک مجلسی۳۳۳۳۴۹,۹۴۷۱,۵۱۴

 Macau

تک مجلسی۳۳۳۳۵۸۷,۹۱۴۱۷,۸۱۶

 Marshall Islands

تک مجلسی۳۳۳۳۷۰,۹۸۳۲,۱۵۱

 Dominica

تک مجلسی۳۲۳۲۷۳,۴۴۹۲,۲۹۵

 Greenland

تک مجلسی۳۱۳۱۵۷,۷۲۸۱,۸۶۲

 Northern Mariana Islands

دو مجلسی۲۰۹۲۹۵۱,۴۸۳۱,۷۷۵

 Andorra

تک مجلسی۲۸ ۲۸ ۸۵,۴۵۸۳,۰۵۲

 Grenada

دو مجلسی۱۵۱۳۲۸۱۱۰,۱۵۲۳,۹۳۴

 Saint Lucia

دو مجلسی۱۷۱۱۲۸۱۶۳,۳۶۲۵,۸۳۴

 Tonga

تک مجلسی۲۶۲۶۱۰۶,۴۴۰۴,۰۹۴

 Liechtenstein

تک مجلسی۲۵۲۵۳۷,۳۱۳۱,۴۹۳

 Palau

دو مجلسی۱۶۹۲۵۲۱,۱۸۶۸۴۷

 Cook Islands

تک مجلسی۲۴۲۴۱۰,۱۳۴۴۲۲

 Monaco

تک مجلسی۲۴۲۴۳۰,۵۰۸۱,۲۷۱

 Saint Martin

تک مجلسی۲۳۲۳۳۱,۵۳۰۱,۳۷۱

 Aruba

تک مجلسی۲۱۲۱۱۱۰,۶۶۳۵,۲۷۰

 Cayman Islands

تک مجلسی۲۱۲۱۵۴,۹۱۴۲,۶۱۵

 Curaçao

تک مجلسی۲۱۲۱۱۴۶,۸۳۶۶,۹۹۲

 Saint Vincent and the Grenadines

تک مجلسی۲۱۲۱۱۰۲,۹۱۸۴,۹۰۱

 Niue

تک مجلسی۲۰۲۰۱,۱۹۰۶۰

 Tokelau

تک مجلسی۲۰۲۰۱,۳۳۷۶۷

 Wallis and Futuna

تک مجلسی۲۰۲۰۱۵,۵۶۱۷۷۸

 Nauru

تک مجلسی۱۹۱۹۹,۴۸۸۴۹۹

 Saint Barthelemy

تک مجلسی۱۹۱۹۷,۲۶۷۳۸۲

 Saint Pierre and Miquelon

تک مجلسی۱۹۱۹۵,۷۱۶۳۰۱

 Turks and Caicos Islands

تک مجلسی۱۹۱۹۴۹,۰۷۰۲,۵۸۳

 Gibraltar

تک مجلسی۱۸۱۸۲۹,۱۸۵۱,۶۲۱

 Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha

تک مجلسی۱۷۱۷۷,۷۷۶۴۵۷

 British Virgin Islands

تک مجلسی۱۵۱۵۳۲,۶۸۰۲,۱۷۹

 Guam

تک مجلسی۱۵۱۵۱۶۱,۰۰۱۱۰,۷۳۳

 Sint Maarten

تک مجلسی۱۵۱۵۳۹,۶۸۹۲,۶۴۶

 Tuvalu

تک مجلسی۱۵۱۵۱۰,۷۸۲۷۱۹

 United States Virgin Islands

تک مجلسی۱۵۱۵۱۰۴,۱۷۰۶,۹۴۵

 Micronesia, Federated States of

تک مجلسی۱۴۱۴۱۰۵,۶۸۱۷,۵۴۹

 Saint Kitts and Nevis

تک مجلسی۱۴۱۴۵۱,۵۳۸۳,۶۸۱

 Anguilla

تک مجلسی۱۱۱۱۱۶,۰۸۶۱,۴۶۲

 Montserrat

تک مجلسی۱۱۱۱۵,۲۱۵۴۷۴

 Falkland Islands

تک مجلسی۱۰۱۰۲,۸۴۰۲۸۴

 Pitcairn Islands

تک مجلسی۱۰۱۰۴۸۵

 Christmas Island

تک مجلسی۹۹۱,۵۳۰۱۷۰

 Norfolk Island

تک مجلسی۹۹۲,۲۱۰۲۴۶

 Cocos (Keeling) Islands

تک مجلسی۷۷۵۹۶۸۵
  Vatican Cityتک مجلسی۷۷۸۴۲۱۲۰

با توجه به جدول بالا و محدودیت‌های زمانی و مالی تیم ما، کشورهای با تعداد نماینده بسیار زیاد نیز از این بررسی کنار گذاشته شدند و در نهایت گزینه انتخاب شده از این شاخص مجلس رژیم صهیونیستی بود. بخشی از این انتخاب نیز به علت سهل الوصول بودن داده‌های این مجلس بود چراکه تمام اطلاعات نمایندگان این رژیم در پایگاه رسمی کنست (Knesset: نام پارلمان اسرائیل) موجود است.

با این‌حساب کشورهای سوژه «ژاپن»، «ترکیه» و «اسرائیل» شدند. مسئله نهایی که پیش از بررسی درباره آن تصمیم‌گیری شد انتخاب میان مجلس خواص و مجلس عوام بود. برای همین ابتدا لازم است شناختی درباره ماهیت مجالس دوگانه کسب کنیم:

مجلس و انواع شیوه‌های قانون‌گذاری در دنیا

اگر از از مسائل تاریخچه‌ای درباره مجلس (Parliament) مثل اینکه اولین مجالس مشورتی در حکومت را به پارت‌های ایرانی نسبت داده‌اند و یا قدیمی‌ترین پارلمان هم‌چنان فعال را نیز مجلس قانون‌گذاری ایسلند به نام آلدینگ (Althing) – تاسیس سال ۹۳۰ بعد از میلاد – گفته‌اند بگذریم؛ در دنیا دو سبک مرسوم قانون‌گذاری وجود دارد! عمده کشورها یا تک مجلسی (Unicameral) اند و برخی دو مجلسی (Bicameral).

نقشه شیوه قانون گذاری کشورهای مختلف دنیا
نقشه سیستمهای قانونگذاری در دنیا

کشورهای یک مجلسی صرفا دارای یک نهاد قانون‌گذاری هستند و مردم – معمولاً – از طریق انتخاب نمایندگان، به طور غیرمستقیم به فرایند قانون‌گذاری مشروعیت می‌بخشند.

اما در کشورهای دوپارلمانی شاهد تقسیم وظیفه قانون‌گذاری میان دو مجلس هستیم: یکی مجلس عُلیا (Upper House) – یا مجلس خواص یا سنا – و دیگری مجلس عوام (Lower House) – یا سُفلا یا مجلس نمایندگان.

معمولا سنا (Senate) مجموعه‌ای از افراد با نفوذ و با تجربه در حوزه سیاست و کشورداری هستند که وظیفه تصمیم‌گیری‌های اصلی و اساسی کشور را به عهده دارند. مجلس عوام نیز مجلسی است که اغلب مستقیما با رای مردم انتخاب می‌شود و در موارد ساده‌تر قانون‌گذاری می‌کند و باز در اغلب موارد مصوبات آن از فیلتر مجلس خواص عبور می‌کند.

فلسفه پنهان سیستم‌های دومجلسی نیز از دوگانه‌ای مبتنی بر دو مفهوم «ملت»/«مردم» که بر سر راه دموکراسی ایجاد شد نشات گرفته است؛ با این سوال اساسی که «آیا مردم می‌توانند مصلحت ملت را تشخیص دهند یا نه؟».

لذا برای حل این مسئله مجلسی از عقلا و خواص تشکیل شد تا سرنوشت کشور در پیچ و خم تصمیم‌های احساسی ملی یا پوپولیسم و عوام فریبی قرار نگیرد.

کارکرد «مجلس» و «مجمع تشخیص مصلحت» در ایران

در ایران از ابتدای انقلاب ۵۷، ساز و کار یک مجلسی در دستور کار قرار گرفت. ساز و کاری که البته بعدا نارسایی آن (علی‌الخصوص در موارد اختلاف میان مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان) مشخص شد و نهادی مشورتی به نام «مجمع تشخیص مصلحت نظام» در بازبینی قانون اساسی گنجانده شد. (مراجعه کنید به تاریخچه تاسیس مجمع  تشخیص مصلحت)

اصل 112 قانون اساسی ایران
اصل ۱۱۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران درباره مجمع تشخیص مصلحت.

البته در بیانی با توجه به کسوت اعضای مجمع تشخیص مصلحت و حیطه اختیارات این نهاد، می‌توان به نوعی آنرا معادل سنا در سایر کشورها به حساب آورد که به عنوان نهاد مشاور رهبری، سیاست‌های اصلی نظام را مشخص می‌کند و در موارد اختلاف نیز ورود پیدا می‌کند.

اصل 110 قانون اساسی درباره وظایف رهبری
اصل ۱۱۰ قانون اساسی درباره وظایف رهبری

لذا در این گزارش، بنا بر شباهت‌های موجود در شیوه انتخاب و حیطه اختیارات، ما بررسی را در مورد کشورهای دارای دو مجلس، معطوف به مجلس نمایندگان کردیم که شباهت بیشتری به نهاد رسمی مجلس در ایران دارد.

نتایج بررسی

مجلس ملی کبیر ترکیه ( Türkiye Büyük Millet Meclisi)

در ابتدا اسامی نمایندگان از سایت رسمی مجلس ترکیه استخراج شد. مجلس ترکیه از ۵۹۸ نماینده تشکیل شده‌است که از حزب‎های مختلف از جمله حزب عدالت و توسعه، حزب جمهوری خلق، حزب جنبش ملی‌گرا و… هستند.

شرط حداقل تحصیلات برای نامزد شدن در انتخابات ترکیه، طی کردن تحصیلات مقدماتی در مدرسه است.

شرط حداقل مدرک تحصیلی در قانون انتخابات ترکیه
برشی از ترجمه قانون انتخابات مجلس ترکیه

برای بررسی سطح علمی نمایندگان این کشور، آخرین مدرک تحصیلی افراد را ملاک قرار دادیم. البته در این مورد به خاطر تفاوت فرایند تحصیل دانشجویان پزشکی آنها را در دسته جداگانه‌ای قرار دادیم. نتیجه به صورت زیر حاصل شد:

مدرک تحصیلی نمایندگان مجلس ترکیه
مدرک تحصیلی نمایندگان مجلس ترکیه
نمودار میله مدرک تحصیلی نمایندگان مجلس ترکیه
نمودار میله مدرک تحصیلی نمایندگان مجلس ترکیه

آنطور که به نظر می‌رسد اکثریت (نزدیک به ۷۰ درصد) نمایندگان این کشور مدرک زیر کارشناسی و کارشناسی ارشد دارند و فقط نزدیک به نه درصد (یعنی ۵۵ نفر از حدود ۶۰۰ عضو مجلس ترکیه) مدرک دکترا دارند. (مقایسه کنید با تعداد نمایندگان دارای مدرک دکتری مجلس۲۹۰ نفره ایران در انتهای همین گزارش…!)  

اما در ادامه بررسی به این سوال پرداختیم که مردم ترکیه عمدتا نمایندگان با چه حوزه‌ای از تحصیلات را به مجلس می‌فرستند؟

برای این منظور با توجه پراکندگی رشته‌های تحصیلی، آنها را بر اساس شاخه‌های کلی زیر برچسب‌گذاری کردیم:

  • حقوق: شامل همه گرایش‌های رشته‌ی حقوق و حسابرسی داخلی
  • علوم سیاسی و حکمرانی: شامل علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، ارتباطات، مطالعات کشورها و سیاست‌گذاری‌ها
  • علوم اجتماعی: شامل جامعه‌شناسی، علوم اجتماعی و مطالعات اجتماعی
  • علوم انسانی: ادبیات، فلسفه، روانشناسی، تاریخ
  • کسب و کار: شامل بازرگانی و تجارت، مدیریت
  • اقتصاد: شامل اقتصاد، حسابداری
  • فنی: شامل رشته‌های فنی و مهندسی
  • علوم تربیتی: شامل مشاوره‌های تحصیلی و فرهنگیان  
  • رسانه: شامل روزنامه‌نگاری، رادیو و تلویزیون، گویندگی و نویسندگی
  • پزشکی: شامل پزشکی، دندان‌پزشکی، پرستاری و پیراپزشکی
  • نظامی: آکادمی دفاع ملی، دانشگاه‌های نظامی
  • ورزشی: رشته‌های مرتبط با تربیت‌بدنی
  • دبیرستان: فارغ‌التحصیلان رشته‌های فنی و حرفه‌ای (الکترونیک، مکانیک خودرو و …) / مدارس افسری

برخی نمایندگانی نیز که در بیش از یک رشته تحصیل کرده بودند (تغییر رشته، دو مدرکی و …) با توجه به تعداد رشته‌هایشان نسبت گرفته شد. (دو رشته‌ای ۰.۵، سه رشته‌ای ۰.۳۳ و …)

جدول رشته های تخصصی نمایندگان
جدول رشته های تخصصی نمایندگان مجلس ترکیه
رشته های تخصصی نمایندگان مجلس ترکیه
نمودار رشته های تخصصی نمایندگان مجلس ترکیه

از نتایج فوق چنین برمی‌آید که اکثر نمایندگان مجلس ترکیه تحصیلات مرتبط با رشته حقوق دارند.

مجلس نمایندگان ژاپن (House of Representatives of Japan)

مجلس عوام (نمایندگان) ژاپن دارای ۴۶۵ نماینده است. برای استخراج اسامی نمایندگان، از سایت رسمی مجلس ژاپن استفاده شد. متاسفانه در سایت مجلس این کشور اطلاعات بیشتری جز اسم و عکس نمایندگان قرار داده نشده است. لذا برای یافتن جزئیات بیشتر، به سراغ سایت‌های شخصی نمایندگان رفتیم که در آنجا اطلاعات کامل خود را منتشر کرده بودند. اطلاعات برخی از نمایندگانی که سایت نداشتند نیز به ناچار از طریق فیس‌بوک آنها یا ویکی‌پدیا بررسی شد. (حدود ۱۰ درصد از افراد نیز هیچ اطلاعاتی درباره خود منتشر نکرده بودند و بررسی مبتنی بر ۴۱۶ نفر ادامه یافت)

در این بین نکته بسیار جالبی که به آن برخوردیم این بود که اغلب نمایندگان ژاپن صرفا به بیان اینکه فارغ‌التحصیل کدام دانشگاه هستند اکتفا کرده‌اند و اطلاعاتی درباره مدرک خود نداده‌اند! البته مسلماً امکان ردیابی سوابق دانشگاهی افراد از طریق روش‌های اوسینتی وجود دارد اما با توجه به تعداد بالای این موارد امکان و فرصت رصد تمام آنها نبود. (از ۴۶۵ نماینده که اطلاعات خود را اعلام کرده بودند ۳۹۱ نفر هیچ اشاره‌ای به سطح مدرک خود نکرده بودند!) لذا در این شرایط عملا امکان بررسی وزنی سطح مدرک نمایندگان مجلس ژاپن وجود نداشت. هرچند از میان ۵۴ نفری که سطح مدرک دانشگاهی خود را اعلام کرده بودند فقط ۱۸ نفر دکترا بودند!

همچنین با توجه به اینکه اغلب این افراد فقط به مدرک آخر خود اشاره کرده بودند، امکان بررسی موارد تغییر رشته‌ای نیز وجود نداشت.

در ادامه بررسی به تنوع رشته‌ای این افراد بر اساس برچسب‌های تعریف شده در بخش قبلی گزارش پرداختیم و نتایج زیر حاصل شد:

رشته تحصیلی نمایندگان ژاپن
جدول رشته تحصیلی نمایندگان ژاپن
نمودار رشته تحصیلی نمایندگان مجلس ژاپن
نمودار رشته تحصیلی نمایندگان مجلس ژاپن بر حسب درصد

همانطور که مشاهده می‌کنید، مشابه ترکیه، در ژاپن نیز اغلب (نزدیک به یک سوم!) نمایندگان در رشته حقوق تحصیل کرده‌اند. در سوی دیگر، کمتر بودن (نزدیک به نصف) تحصیل‌کردگان رشته‌های فنی و مهندسی در کشوری صنعتی مثل ژاپن نسبت به ترکیه موضوع جالب توجهی است.

کنست اسرائیل (Knesset)

مجلس اسرائیل یا کنِسِت (Knesset) مختصات بسیار ویژه در مناسبات سیاسی این رژیم دارد. کِنِست دارای ۱۲۰ نماینده است و احزاب به نسبت رای که در انتخابات سراسری کسب می‌کنند (حداقل ۰.۲ درصد) صاحب کرسی می‌شوند. در حیطه اختیارات نیز می‌توان گفت کنست قدرت اصلی سیاسی در اسرائیل است. چراکه تعیین رئیس دولت (که معمولا از طریق ائتلاف میان احزاب تعیین می‌شود)، دادن رای اعتماد به کابینه وزرا و قانون‌گذاری از جمله وظایف این نهاد است.

مجلس کنست اسرائیل
مجلس کنست اسرائیل

در این گزارش ما نمایندگان بیست‌ودومین دوره مجلس کنست را مورد بررسی قرار دادیم.  خوشبختانه اسامی و اطلاعات کاملی (از جمله اطلاعات مدارک تحصیلی دانشگاهی) نمایندگان در سایت رسمی کنست موجود است. (توصیه می‌شود در اتصال به این سایت حتما نکات امنیتی را رعایت کنید!)

بررسی کیفیت آخرین مدرک تحصیلی نمایندگان این مجلس به جدول زیر منتهی شد. البته درباره برخی از این افراد که علوم دینی یهودی خوانده بودند، تفاوت‌هایی در درجه مدارک وجود داشت که به صورت جدا آورده شدند. در مورد مدرک تحصیلی سه نفر از نمایندگان هم اطلاعاتی در بررسی اولیه یافت نشد و جامعه آماری به ۱۱۷ نفر کاهش یافت.

مدرک تحصیلی نمایندگان کنست
مدرک تحصیلی نمایندگان کنست
نمودار سطح مدرک نمایندگان کنست
نمودار سطح مدرک نمایندگان کنست

در مرحله بعد به بررسی پراکندگی حوزه تحصیلات این افراد پرداختیم. در اینجا مشابه بررسی برای کشور ترکیه، نمایندگانی که در بیش از دو رشته متفاوت تحصیل کرده اند با ضریب ۰.۵، سه رشته با ۰.۳۳ و … لحاظ شده اند.

رشته تحصیلی نمایندگان کنست
رشته تحصیلی نمایندگان کنست
رشته تحصیلی نمایندگان مجلس کنست
نمودار رشته تحصیلی نمایندگان مجلس کنست بر حسب درصد

همان‌طور که ملاحظه می‌کنید، اینجا نیز عمده نمایندگان فارغ‌التحصیل رشته حقوق هستند.

مقایسه با ایران

مجلس ایران در ابتدای تاسیس ۲۷۰ نماینده داشت. طبق اصل ۶۴ قانون اساسی، تعداد نمایندگان هر ۱۰ سال و با بررسی شرایط انسانی، سیاسی، جغرافیایی و … می‌تواند حداکثر ۲۰ عضو اضافه شود. تعداد کنونی نمایندگان ۲۹۰ نفر است و به نظر می‌رسد از زبان بازنگری قانون اساسی در سال ۶۸، فقط یکبار مسئله افزایش تعداد نمایندگان مردم صورت گرفته است…!

اصل 64 قانون اساسی
اصل ۶۴ قانون اساسی درباره تعداد نمایندگان مجلس

اما گذشته از کمیت،  کیفیت مدرک و حوزه تحصیلات نمایندگان مجلس در ایران به چه صورت است؟! بررسی در این زمینه را به دو گزارش جالبی که خبرگزاری صدا و سیما با عنوان «سطح علمی و تخصص نمایندگان دهمین دوره مجلس شورای اسلامی» و خبرگزاری مشرق با عنوان «سطح علمی مجلس دهم از دیپلم تا دکترا» در خرداد ۹۵ منتشر کرده‌اند استناد می‌کنیم.

بر اساس گزارش سایت مشرق، از  ۲۸۹ نماینده مجلس دهم (یک نفر پیش از تشکیل رسمی مجلس در سانحه رانندگی فوت کرد) ۱۱۱ نفر، یعنی نزدیک به ۴۰ درصد از نمایندگان، مدرک دکترا دارند!! این در حالی است که مجلسی‌های ترکیه، صرفا ۹ درصد «دکتر» هستند و مشخص نیست ما باید از این سطح بالای علمی مجلس خود خوشحال باشیم یا در صحت آن تردید کنیم ؟!

جدول مدرک تحصیلی نمایندگان مجلس دهم
جدول مدرک تحصیلی نمایندگان مجلس دهم

اما به لحاظ حوزه تحصیلات، مشابه سایر کشورهای این گزارش اوسینتی، در ایران نیز فارغ‌التحصیلان رشته‌های علوم انسانی اکثریت نمایندگان مجلس را تشکیل می‌دهند؛ اما با یک تفاوت جالب توجه که در ایران رشته مدیریت سهمی نزدیک به دو برابری نسبت به رشته حقوق در تعداد کرسی‌های مجلس دارد…! ضمن اینکه موارد تغییر رشته‌ای (کارشناسی مهندسی سپس علوم انسانی) در ایران به وفور یافت می‌شود!

نمودار رشته های تحصیلی نمایندگان مجلس دهم ایران
نمودار رشته های تحصیلی نمایندگان مجلس دهم ایران
نمودار رشته های تحصیلی نمایندگان مجلس دهم ایران
نمودار رشته تحصیلی نمایندگان مجلس دهم ایران (کسانی که علوم انسانی خوانده اند)

نکات جالب

مسئله دراولویت نبودن مدرک تحصیلی موضوع بارزی بود که از بررسی این سه کشور حاصل شد. همان‌طور که در خلال این گزارش مطرح شد، بسیاری از نمایندگان مجلس در معرفی ژاپن صرفا به بیان اینکه فارغ‌التحصیل چه دانشگاهی هستند (بدون پرداخت به سطح مدرک و رشته آن) اکتفا می‌کنند.

شاهد مثال تقریبی دیگر این موضوع، نوع خطاب‌هایی است که در اخبار مربوط به نمایندگان در رسانه‌ها به چشم می‌خورد. مثلا در ایران کوئری «دکتر علی لاریجانی» حجم نتایج زیر را دارد و به نظر می‌رسد برای ما مدرک علمی رئیس مجلس اهمیت بالایی دارد. (همینطور «دکتر حسن روحانی»، و مقایسه کنید با القابی که آمریکایی‌ها برای خطاب کردن رئیس جمهورشان استفاده می‌کنند… راستی تا به حال اصلا چیزی راجع به مدرک تحصیلی ترامپ شنیده‌اید؟!)

کوئری دکتر علی لاریجانی در گوگل
تعداد تکرار عبارت «دکتر علی لاریجانی» در گوگل
ترجمه عبارت ژاپنی دکتر شینزو آبه
ترجمه عبارت ژاپنی «دکتر شینزو آبه»
تعداد تکرار عبارت دکتر شینزو آبه
تعداد تکرار عبارت دکتر شینزو آبه در گوگل

اما در سوی مقابل مثلا با بررسی اخبار کِنِست اسرائیل، می‌توان حسی نسبت به بی‌اهمیت بودن مدرک در میان مسئولین سیاسی این رژیم به دست آورد. اگر وارد سایت کنست شده و اخبار آن را رصد کنید، احتمالا نتایج جالبی به دست می‌آید.

برای مثال در این گزارش، ۱۰ دسامبر ۲۰۱۹ بررسی شده‌است. در هیچ کدام از اخبار، نمایندگان با پیشوند مدرک تحصیلی خود یاد نمی‌شوند… دکتر فلان یا مهندس بهمان وجود ندارد!

البته شاید این پرسش ایجاد شود که ممکن است مدرک دکترا یا مهندسی در اخبار این روز موجود نباشد. این مورد هم بررسی شد. فردی به‌نام Yoaz Hendel که دکترای تاریخ از دانشگاه تل‌آویو هم دارد، در این خبر یاد شده‌است اما بدون هیچ‌گونه پیشوند درباره مدرک تحصیلی، صرفا از لفظ MK به معنای عضو کنست (Member of Knesset) استفاده شده است! در عوض بلافاصله بعد از اسامی نمایندگان، حزب و گرایش سیاسی آنها داخل پرانتز ذکر می‌شود.

البته اعلام محل خدمت سربازی نمایندگان هم موضوع جالبی است که در رزومه اعضای کنست وجود دارد! (علت این موضوع شاید به خاطر وضعیت خاص جنگی این رژیم و نگاه‌های متعصبانه درباره وفاداری نظامی به آن باشد.) 

خبر درباره Yoaz Hendel
خبر سایت کنست درباره Yoaz Hendel
مشخصات
مشخصات Yoaz Hendel – دکترای تاریخ از دانشگاه تل آویو / سابقه خدمت نظامی وی در قرمز / در حالی که شغل اصلی او روزنامه نگاری است!

نکته‌ی جالب‌تر آن است که هنگامی که در یک خبر دیگر زمانی که درمورد یک پزشک صحبت می‌شود، از مدرک تحصیلی او سخن به میان آمده است اما برای نمایندگان مجلس اغلب هیچ اشاره‌ای به آن نمی‌شود. طوریکه به‌نظر می‌رسد برای افکار عمومی، ربط چندانی بین مدرک تحصیلی و عضویت داشتن در کنست وجود ندارد!

خبر سایت کنست
خبر سایت کنست که در آن به مدرک تحصیلی پزشک اشاره می‌شود.

موضوع جالب دیگر که در این بررسی به آن برخوردیم، حضور افراد با تحصیلات دبیرستان، راهنمایی و حتی دبستان در مجالس کشورهای مورد بررسی است. برای مثال آقای MÜRSEL ALBAN، نماینده مجلس ترکیه که تحصیلات دبیرستان دارد و پس از آن اقدام به تاسیس شرکت خود کرده است. و یا نمونه دیگر آقای Sıdık Taş که مدتی فوتبالیست بوده، صرفا تحصیلات ابتدایی دارد و اکنون نماینده مجلس است!

سوابق تحصیلی MÜRSEL ALBAN
ترجمه انگلیسی خبری درباره معرفی MÜRSEL ALBAN نماینده مجلس ترکیه
سوابق Sıdık Taş نماینده مجلس ترکیه
ترجمه انگلیسی متن خبری در معرفی Sıdık Taş نماینده مجلس ترکیه

مسئله جالب دیگری که مشاهده شد، مربوط به ژاپن است. میان اکثر نمایندگان، بیان سوابق سیاسی، تجربیات کاری، گرایش‌ها و حوزه‌های علاقه‌مندی ارجحیت بیشتری نسبت به بیان جزئیات تحصیلات دارد! به عنوان مثال آقای ANAMI Yoichi، با سابقه سه دوره نمایندگی در مجلس ژاپن:

سوابق نماینده مجلس ژاپن
سوابق آقای ANAMI Yoichi نماینده مجلس ژاپن.

جمع بندی

مقصود ما در این گزارش، بررسی میزان مدرک‌گرایی برای مناصب سیاسی – و به طور خاص مجلس – در سایر کشورها بود. همان‌طور که ملاحظه شد، به نظر می‌رسد سیاسیون در دنیا بیان سابقه عملکرد، گرایش‌های فکری و البته ابراز صریح نگرش‌های حزبی و سیاسی را برای معرفی خود به افکار عمومی در اولویت بالاتری می‌بینند. رسانه‌ها نیز با تمرکز بر این موارد نسبت به بازتاب اخبار و رفتار صاحبان منصب می‌پردازند.

در سوی دیگر، بخشی از تقصیر این عطش به مدرک در نگاه جامعه به مسئله تحصیل است. «دکترا» در دنیا، مختص افرادی است که مایلند مسیر آکادمیک علم را طی کنند (همان جابه جا کردن مرزهای علم خودمان!) در حالی که به علت سهل الوصول بودن مدرک، «دکتر» در جامعه به جای یک جایگاه علمی تخصصی، تبدیل به یک لقب جذاب و پرستیژساز شده است.

در زمینه تحصیلات مطلوب برای نمایندگان مجلس نیز دیدیم که بالاتفاق در هر سه کشور مورد بررسی فارغ‌التحصیلان رشته حقوق اولویت بالاتری در کسب کرسی‌های مجلس داشتند. امری که احتمالا کیفیت قانون گذاری را ارتقا بخشد، چرا که قاطبه نمایندگان با مفهوم قانون و زیر و بم آن آشنایی دارند.

البته نباید این را نادیده گرفت که مجلس به نوعی «عصاره ملت» است، و نمی‌توان الزامی برای یکسان بودن تخصص‌ها تعیین کرد و در سوی دیگر اساسا شاید لازم باشد از همه حوزه‌ها – و البته همه اقشار – افرادی برای تصمیم‌گیری در امور کشور حضور داشته باشند. اما موضوع تخصص زمانی خطرناک می‌شود که مدارک تحصیلی فرد به حوزه فعالیت و مسئولیت وی هیچ ارتباطی نداشته باشد. (البته به فرض اینکه همان مدارک بی‌ربط واقعا بار علمی و آموزشی داشته باشند!) مسئله‌ای که البته در رده‌های پایین جامعه نیز قابل مشاهده است – و احتمالا باید ریشه آن را در سیستم معیوب هدایت تحصیلی یافت – اما حضور افراد غیرمتخصص در سمت‌های حساس تصمیم‌گیری و قانون‌گذاری، مثل مجلس، دردناک‌تر است. لذا در ادامه این پرونده به سراغ بررسی رشته تحصیلی و سوابق کاری نمایندگان کمیسیون‌های تخصصی مجلس ایران می‌رویم تا ببینیم حضور آنها در کمیسیون مذکور چقدر توجیه دارد!

برچسب ها

تیم جامع

جامع (جستجوی ابتکاری منابع عمومی) یک مجموعه متخصص در حوزه OSINT است که فعالیت خود را از سال 1395 آغاز کرده و با تیمی متشکل از خبرگان حوزه وب و امنیت سایبر، به انجام پروژه‌های اوسینتی با رویکردهای صحت‌سنجی، افکارسنجی، تحیلی شخصیت، کارآگاهی و تولید بسته داده می‌پردازد.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *